Қазақстан Республикасының әлеуметтік-экономикалық дамуы

8 376 рет оқылды, 85 пікір жазылды, 06 10 2017 20:37

Қазақстанда нарықтық экономикаға көшудің алғашқы кезде үш кезеңі белгіленді. Бірінші кезең — 1991—1992 жылдар, екінші кезең —  1993—1995 жылдар аралығы болып, осы мерзімде жүргізілетін іс бағдарламасы Жоғарғы Кеңестің сессиясында мақүлданып, Президенттің Жарлығымен бекіді. Ал үшінші кезең — 1996—1998 жылдарды қамтуға тиіс болды. Осыған байланысты көптеген жаңа заңдар, реформаны жүзеге асыруға қажет басқа да құжаттар қабылданды. Нарықтық экономикаға көшу мәселелерімен айналысатын жаңа мемлекеттік басқару органдары құрылды. Олар: Мүлік жөніндегі, Монополияға қарсы саясат жөніндегі комитеттер, Салық инспекциясы, Кеден жэне т.б. Сондай-ақ нарықтық экономикаға тэн инфрақұрылымның кейбір түрлері: биржалар, коммерциялық банктер, сауда үйлері, жекеменшіктік кәсіпорындар мен шаруашылықтар, жеке меншік пен мемлекет меншігі аралас ірі корпорациялар, акционерлік қоғамдар, холдингтік компаниялар өмірге келді. Сөйтіп, нарықтық экономикаға қарай, меншіктің түрін өзгертуде, аралас экономика құруда біршама жұмыстар атқарылды. Алайда, нарықтық экономикаға көшуде бірсыпыра қателіктерге жол берілді. Біріншіден, реформаны бастауда мемлекеттің мақсаты да, мүдделері де, оларға жетер жолы да, әдіс-тәсілдері де толық анықталмады. Екіншіден, барлық елдерге бірдей сай келетін экономикалық реформаның моделі болмайды. Әр елдің өзіне тән, оның ұлттық бітіміне, тарихына, дәстүріне, нақтылы сая- си, әлеуметтік, экономикалық қалыптасқан жағдайына сәйкес өз моделі, өз жолы болуы керек. Оны әлемдік тәжірибе де көрсеткен. “Жапондық”, “Немістік” тағы басқадай әр елдің өз даму жолы болғаны белгілі. Қазақстан көп елде жақсы нәтиже бермеген, Халықаралық Валюталық Қоры ұсынған “есеңгіретіп емдеу” деп аталатын жолына түсті, Ресейдің соңынан ерді. Үшіншіден, экономикалық реформа бірінен кейін бірі және өзіндік ретімен жасалуы арқылы жүзеге асуға тиіс. Ал Қазақстанда қажетті заң жүйесі жасалып бітпей, жекеменшікке негізделген кәсіпорындардың үлесі өсіп, бәсеке ортасы қалыптаспай түрып, ең әуелі бағаны ырықтандырудан бастау қате болды, өйткені бағаны ырықтандыру — үкімет тарапынан мезгіл-мезгіл оны өсіріп отыру болып шықты. Төртіншіден, қабылданған заңдар көп жағдайда жүзеге аспай қалды, себебі ол заңдардың жүзеге асатын механизмдері жасалмағанды. Бесіншіден, инфляцияны ауыздықтамаса ешбір істе береке болмайтыны белгілі. Бірақ осыған қарамастан мемлекеттегі қаржы, несие, ақша жүйесі ретке келмеді. Ұлттық банк ақша жүйесін, ақша айналымын, оның ішкі және сыртқы қозғалысын қатаң бақылауға алудың орнына, ақша-несие ресурстарын бей-берекет жұмсап, аса жоғары процентпен сатып, пайда табумен әуестенді. Алтыншыдан, қылмыс, жемқорлық, заңды бұзушылық көбейді. Оған жаппай тәртіпсіздік, жауапсыздық қосылды. Міне, бұлар реформаны жүргізуде, эконо- миканы дамытуда өздерінің зиянын тигізді. Жетіншіден, мемлекет басшылары экономикалық дағдарыс кезінде өмір сүріп, жұмыс істеп көрмегендіктен, оның қыр-сырын, бүге-шігесін, одан шығу жолда­рын білмеді. Экономикалық дағдарысты дүрыстап бағалай алмады. Елді дағдарыстан тез арада шығару саясаты жүргізілді, бірақ ол ешқандай нәтиже бермеді. Сондықтан мемлекет дағдарыстан шығудың жолдарын қарастыра бастады. Оның ең бастысы — бағаны ырықтандыруды белгілі бір жүйеге келтіру еді. Қазақстанда ырықтандыру 1992 ж. мұнайдың, мұнайдан шығатын өнімдердің, басқа да энергия көздерінің бағасы әлемдік бағаға дейін жоғарылауы керек деген ұранмен жүргізілді. Осының нәтижесінде әр кәсіпкер, әр кәсіпорын ең жоғары таза пай­да алғысы келді. Сөйтіп баға шарықтап өсті, елдің экономикасы бағаның шарықтап өсу кесірінен төмен түсіп кетті. Бағаны ырықтандырудан кейінгі екінші атқарылған іс — жекешелендіру. Мемлекеттік меншікті жекешелендірусіз нарыққа нақты көшу мүмкін емес еді. Бұл қадам нарық субъектілерін құру тұрғысынан ғана емес, сонымен бірге халықтың бойында меншік иесі психологиясын қалыптастыру тұрғысыпап да маңызды. Сондықтан да республикада ауқымды жекешелендіру жүргізілді. Бүгінде оны өткізудің 4 кезеңін даралап айтуға болады. Алғашқы үшеуі мемле­кет иелігінен алу мен жекешелендірудің ерекшелігімен байланысты болса, төртінші кезең мемлекеттік меншікті басқаруды жетілдіруге екпін түсуімен сипатталады. Біз шағын жекешелендіруден бастадық. Алғашқы кезеңнің ба­рысында 1991—1992 жылдары 5000-ға жуық нысандар жекешелен-дірілді, олардың қатарында ұжымдық меншікке берілген 470-тен астам кеңшар болды. Екінші кезең “Қазақстан Республикасында мемлекет иелігінен алу мен мемлекеттік меншікті жекешелендірудің 1993—1995 жылдарға арналған ¥лттық бағдарламасы” негізінде жүргізілді. Бұл кезеңнің аса маңызды қадамы мемлекеттік меншікті басқару мен жекешелендірудің біртұтас жүйесі болды. Сол кезде шағын және орта бизнесті дамытуға белгі берілді. Көтерме-сауда буынын қоса алғанда бұрынғы кеңестік сауда жүйесін өзгерту басталды. Қызмет көрсету саласында бәсекелестік орта пайда болды. Үшінші кезең 1995 жылғы желтоқсанда заң күші бар “Жекешелендіру туралы” Жарлықпен басталып, 1999 жылға дейін жалғасты. Осы сәттен бастап ол тек ақша қаражатымен жүзеге асырылды. 1999 жыл­дан кейін бірінші кезекке мемлекеттік мүлікті басқаруды жетілдіру мәселелері шықты. Төртінші кезеңде мемлекеттік меншікті басқару және онымен айналысу мәселелері бойынша мемлекеттік органдар арасындагы өкілеттіктерді бөлуге жаңа көзқарас қолданыла баста­ды. Республикалық мемлекеттік және коммуналдық мемлекеттік кәсіпорындарды оңтайландыру басталды. Елдің экономикалық қауіпсіздігін анықтайтын экономиканың стратегиялық маңызды секторларына мемлекеттің ықпалы мен ондағы үлесі ұлттық компаниялар арқылы сақталды. Мұнай-газ секторында — бұл “ҚазМұнайГаз”, энергетикада — “КЕГОК”, телекоммуникацияда—  “Қазақтелеком”, темір жолда — “Қазақстан темір жолы”. Бірақ жекешелендіру барысында да кемшіліктер орын алды. Мемлекеттік меншікті жекешелендіру жарияланған екі кезеңінде де (1991—92 жж. жэне 1993—95 жж.) мүліктің көпшілік бөлігінің талан-таражға түсуіне жол берілді. Бұл халық шаруашылығы үшін берекесіздік тудырып, экономиканың терең дағдарысқа ұшырауының басты себебінің біріне айналды. Сондай-ақ, елдің экс­порта өнім шығаратын кәсіпорындары ескі әдетіне басып, өздерінің тауарларын эшелон-эшелонмен сыртқа жөнелте беруді ғана білді. Соның салдарынан республикадан 250 млрд. сомның өнімі сыртқа, негізінен алғанда Ресей Федерациясы мен ТМД елдеріне сутегін кеткен болып шықты. Сондықтан, бұл жағдай үкімет пен барлық экономикалық инсти- туттарды, Статистика мен Қолдау Комитетін қатыстыра отырып, терең талдау жасауды талап етті. Осымен байланысты 1994 жылдың қаңтарында Президент экономикалық реформаны жүргізуді жандан- дыру жөніндегі шаралар туралы қаулы қабылдады. Онда дағдарысқа қарсы шаралар мен экономиканы тұрақтандырудың 1994—1995 жылдарға арналған бағдарламасы жасалды. Бағдарламада энерге- тикалық тәуелсіздікті қамтамасыз ету мәселесі қойылды, өндірістің құлдырауы тоқтатылып, экономиканы тұрақтандыру, инфляцияны ауыздықтау қажет екені айтылды. 1993 ж. 15 қарашада мемлекеттің өз ақшасы—теңге енгізілді. Сөйтіп, біз экономикалық тәуелсіздіктің аса маңызды нышаны — үлттық валютамыз теңгеге ие болдық. Бұл бізге 1994 жылы-ақ гиперинфляцияны бәсеңдетуге, ал 1995 жылы инфляция процесін ауыздықтауға мүмкіндік берді. Реформаның барысында 1994 жылдың күзінен үкімет макроэкономикалық реттеуді меңгере бастады. Бағаның өсуі біраз тежеліп, инфляцияның өсу қарқыны елеулі түрде төмендеді. Сол сияқты ұлттық банктің несиеге алатын пайызы да қауырт азайды. Ақша- қаражат саласында да осындай түзеліс байқалды. Өнеркәсіптің кей салаларында да оңға басушылық орын алды. Жалпы дағдарыстан шығудың, реформаны жүргізудің пәрменді құралының бірі — экономикалық орталық болу тиіс еді. Алайда, Министрлер кабинетінде реформаны ойластырып, алға бастыра- тын орталық болмады. Экономика министрлігі ондай орталық бола алмады. Нәтижесінде 1994—1995 жылдары дағдарысқа қарсы ша­ралар мен реформаны тереңдету бағдарламасы орындалмай қалды. Макроэкономикалық тұрақтандыру және қүнсыздануды тоқтатуға қол жетпеді, тиімді сыртқы сауда саясатын жасау да көңілдегідей болмай шықты, әлеуметтік саясат та халықтың басым көпшілігінің наразылығын өршіткені болмаса, разы етпеді. Өзінің бүкіл кемшіліктеріне қарамастан іс жүзінде аяқталған жекешелендіру процесі нақты бәсекелестік үшін базалық жағдайларды қүруға жеткізді. Қазіргі кезде республика өнеркәсіп өнімінің 85 процентке жуық көлемі жекеменшік секторда өндіріледі. Нарықтық реформаға көшудегі жіберілген тағы бір қате — ол үкімет басшыларының елдің экономист ғалымдарына сенбеуі. Оның себебі бізде бүған дейін нарықтық экономика болмады, сондықтан біздің экономистер нарыққа көшудің жолдарын, тетіктерін білмейді деп есептелді. Сондықтан нарықтық экономикаға көшу үшін кеңесші ретінде экономист-ғалымдар АҚШ-тан, Франциядан, Түркиядан, Ресейден т.б. жерлерден шақырылды. Бірақ олар өз елінде маман болғанмен, біздің жағдайды, халықтың менталитетін, психологиялық ерекшеліктерін ескермеді, тіпті білмеді де. Олардың білетіні Батыстың дамыған, қалыптасқан нарықтық экономикасы еді. Оған қоса ТМД елдерінде экономикалық дағдарыс капиталистік қоғамға тэн классикалық артық өндіру дағдарысы емес, жетіспеушілік дағдарысы болатын. Екіншіден, ол елдерде ертеден тауар өндірісі, тауарлық қатынастар толық қалыптасқан. Ал бізде бұлар болған жоқ. Үшіншіден, ТМД елдерінде социалистік экономикадан нарықтық экономикаға көшу тез қарқын алды. Сондықтан шетел экономистерінің кеңесі тиісті нәтижесін бермей, аяқсыз қалды. Нарықтық қатынастарға көшу барысында бізде орын алған тағы бір үрдіс бар. Ол сонау Қазан төңкерісінен кейінгі индустриялан­дыру, ұжымдастыру науқандары сияқты қоғам өміріндегі түбегейлі өзгерістерге революциялық сипат беру. Ал біздің халық бұл үрдіске үйренбеген және ол халықтың психологиясына келе бермеді. Әсіресе, ауыл шаруашылығын жекешелендіруде үкімет асығыстық жіберді. Дағдарыс жағдайында бой көтерген жеке фермерлер басқа халықты асырамақ түгіл, өзін-өзі әрең асырап отырды. Нәтижесінде 1993—1995 жылдарға арналған бағдарламалардағы инфляцияны төмендету, өндірістің құлдырауын тоқтату және өндірістің ұлғаюы үшін жағдайлар жасау жоспарынан еш нәрсе шықпады. Сондықтан мақсатты нұсқамалар түрінде 15 айға арналған қосымша бағдарлама қабылданды. Оның оң нәтижесі деп инфляцияның баяулауын айту- ға болады, бірақ өндірістің құлдырауын тоқтату мүмкін болмады. 1991  жылы өндірістің құлдырауы біршама тұрақты болған 1990 жылмен салыстырғанда 14,6%-ке, 1993 жылы — 28%-ке, 1994 жылы 48%-ке, ал 1995 жылы — 45%-ке жетті. Қазақстан үкіметі осыдан кейін 1996—1998 жылдарға арналған жаңа бағдарлама қабылдады. Онда реформаның ең күрделі де­ген мәселелерін шешу маңызды орын алды. Алайда, бағдарламада көзделген жекешелендіруді аяқтау, бірыңғай холдингтік, шағын жэне орта кәсіпкерлікті қолдау, ауыл шаруашылығында қосымша 30 мыңға жуық шаруа қожалықтары мен фермерлік шаруашылықтарды қүру айтарлықтай нәтижелер берген жоқ. Қоғам айқын мақсаттар мен оларға қол жеткізу жолдары баяндалған стратегиялық бағдарламалық құжатқа мүқтаж бо- латын. Олар “Қазақстан — 2030” ел дамуының Стратегиясын- да түжырымдалды. 1997 жылдың қазан айында Президент Н.Ә.Назарбаев республика халқына “Қазақстан — 2030” деген атпен жолдау қабылдап, онда еліміздегі дағдарыстан шығудың және жүріп жатқан реформаларды аяқтаудың, сондай-ақ алдыңғы қатарлы мемлекеттердің қатарына қосылудың, немесе “Қазақстан барысын” қалыптастырудың жаңа бағдарламасын ұсынды. Бағдарламада еліміздің саяси, әлеуметтік-экономикалық дамуының жақын арадағы және стратегиялық ұзақ мерзімдегі даму жолдары мен мүмкіндіктері жан-жақты көрсетілді. Онда елдің ішкі бекем түстарын және сыртқы саясатындағы мүмкіндіктерді барынша пайдалана отырып, мемлекеттің дамуындағы ұзақ мерзімді жеті басымдықты іске асыру көзделген. Олар:

1) ұлттық қауіпсіздікті сақтау;

2) ішкі саяси түрақтылық пен қоғамның топтасуын нығайту;

3) нарықтық қатынастар негізінде экономикалық өсу;

4) Қазақстан азаматтарының денсаулығы, білімі мен әл-ауқатын көтеру;

5) энер­гетика ресурстарын жете пайдалану;

6) инфрақұрылым, көлік және байланысты дамыту;

7) демократиялық кәсіби мемлекетті құру. Тек осы аса маңызды шараларды іске асырғанда ғана Қазақстан халқының өсіп-өркендеуі, қауіпсіздігі және әл-ауқатының артуы мүмкін екендігіне сенім білдірілді. “Қазақстан — 2030” бағдарламасының талаптарына орай соңғы жылдары еліміздің егемендігі мен тәуелсіздігін нығайту, әлемдік стандарттарға сай түзілген заңнамалық-қүқықтық базаны жетілдіру жөнінде орасан зор жүмыстар жүргізілді. Атап айтқанда, биліктің, сот жэне құқық қорғау органдарын қоса алғанда, оның барлық тармақтарының қүрылымы мен қызметінің қағидаттары едәуір жетілдірілді. Сондай-ақ, демократия мен азаматтық қоғам инсти- туттары даму жолына түсті. Қазақстан геосаяси кеңістікте әлемдік қоғамдастықтың тең құқылы мүшесі ретінде лайықты орын алды. Қалыптасқан әріптестік саяси және экономикалық қатынастар мемлекетімізді барлық дүние жүзі елдерімен байланыстыруға мүмкіндік берді. Қазақстан жетекші халықаралық ұйымдарда, соның ішінде, Б¥¥-да белсенді жұмыс жүргізіп, антиядролық қозғалысқа, жаппай қарусыздануға, бітімгершілік және терроризмге қарсы күрес ісіне лайықты үлесін қосып келеді. “Қазақстан — 2030” стратегиясында көрсетілгендей, әсіресе, соңғы жылдары республикада тұрақты экономикалық өрлеу, өндіріс ауқымының өсуі байқалып отыр. Тек 2000—2002 жылда­ры жалпы ішкі өнімнің жиынтық өсімі 35,5 пайызды құрады. Сау- атты макроэкономикалық саясат еліміздің халықаралық беделін едәуір көтеруге жағдай жасады. Қазақстан бұл жылдары ТМД елдерінің арасында жан басына шаққанда шетелдік инвестициялар тарту жөнінен көш бастады. Шетелдік инвесторларды, соның ішінде әлемдегі аса ірі компанияларды да тарту мынадай бірқатар маңызды міндеттерді шешіп берді: Ауқымды инвестицияларды тарту жөніндегі, олардың көлемі 1993 жылдан 2003 жылға дейінгі кезеңде 25,8 миллиард долларды құрады, жан басына шаққанда Қазақстан ТМД-да 1- орынды алады. 1994 жылдан 2007 жылдың аяғына дейін еліміз өз экономикасына әлемнің 60 елінен 70 миллиард доллардан астам тікелей инвестиция тартты. Бүгінде Орталық Азияға келген барлық инвестициялардың 80% Қазақстан еншісінде. Ал экономикаға қосылған ішкі инвести- циясының көлемі қазіргі күні 80 миллиард доллардан асып түсіп отыр. Сонымен қатар, Қазақстан басқа елдерден келген инвестиция көздерін өз экономикасын көтеру ісіне тиімді пайдалана отырып, енді басқа елдерге де инвестиция сала алатын донор мемлекетке ай- налды. Қазір оның қаржысы Ресей мен өңірдегі елдерге, Түркия мен Кавказ елдеріне, Қытай жэне басқа да алыс-жақын шет ел экономи­касына салынып жатыр (Егемен Қазақстан. 15.12.2008). Әлемдік деңгейдегі менеджмент қызметі құлдырау жағдайында болган аса ірі кәсіпорындарды қысқа мерзімде қайта өркендетуге мүмкіндік берді. Әлемдік рынокқа шығу және әлемдік шаруашылық байланысқа белсенді кірісу қамтамасыз етілді. (Н.Назарбаев. Жаңа кезең — жаңа экономика.— Егемен Қазақстан, 16 желтоқсан 2004). Осының нәтижесінде республика экономикасының барлық дерлік салаларында, әсіресе, ауыл шаруашылығында, сауда мен қызмет көрсету саласында жеке меншік секторы басым бола түсті. Нарықтық экономиканың жетекші бір факторы мемлекеттік емес сектор үлесін серпінді ұлғайту болып табылады. Мысалы, стати­стика мәліметтері бойынша, 2004 жылдың I жартыжылдығына тіркелген 194,8 мыц заңды тұлғаның 192,7 мыңдайы жекеменшік секторға келеді. Бұл жалпы санның 98%-і, өңдеу саласында бұл үлес — 98%-ті; ауыл шаруашылығы мен орман шаруашылығында 97,5%-ті құрайды. Көптеген экономикалық процестердің нақты қатысушысы жекеменшік иесі болып отыр. Оның мүмкін болатын барлық әлеуметтік формалар мен нарықтық қатынас салаларына кеңінен қатысуы айрықша нарықтық мінез-құлық қалыптастырды. Әсіресе, шағын кәсіпкерліктің дамуын атап көрсетуге тұрарлық. “Қазақстан — 2030” бағдарламасын жүзеге асыру барысында тәуелсіз еліміздің басты табыстары мен жетістіктері — мемлекет- тің қауіпсіздігін нығайту және экономикалық өрлеу болды. Бұл барлық қазақстандықтардың өсіп-өркендеуіне, әл-ауқатының артуына кең өріс ашты. Қазір біздің республикада нарықтық экономиканың іргесі қаланып қана қойған жоқ, сонымен қатар барлық қазақстандықтардың игілігі үшін ішкі ресурстары мол әлеуметтік-экономикалық дамудың нақты нышандары қалыптасты. Оған дәлел ретінде әлемдегі ең күшті мемлекет — АҚШ-тың Қазақстанға нарықтық экономикасы бар ел мәртебесін беру тура­лы шешімін ерекше атап көрсеткен жөн. Бұл АҚШ басшылығының, американдық іскер топтар мен сарапшылардың қазақстандық реформалардың жетістіктерін мойындауы болып табылады. Сөйтіп, Қазақстанның ТМД елдері арасында осы мәртебені бірінші болып алуы кездейсоқтық емес. Бүл шешім Қазақстанға қатысты АҚШ жэне тағы басқа дамыған елдер тарапынан экономикалық шек- теулер мен түзетулерді алып тастаудан өзінің көрінісін тапты. Ол болашақта республиканың нарық қатынасына көшкен ел ретінде Дүниежүзілік сауда ұйымына кіруінің оңтайлы алғы шарты болып табылады. Сонымен, қорыта келгенде, жер жүзіндегі қазіргі 182 елдің 15 мемлекеті нарықтың қарқынды даму жолын игерген, 156 ел — нарықтық даму жолына түскен (соның бірі — Қазақстан), тек 11 ел ғана — нарықтық қатынасқа элі кірмеген. Әлемдік экономиканың заңдары мен талаптарына сай біз де елімізде нарықтық (кәсіпкерлік) қоғам құрып жатырмыз. Сол себепті де Қазақстан байлығының 80 пайыздан астамы жекешелендірілген, қазірдің өзінде респу- бликамызда 500 мыңға жуық кәсіпкерлік субъектілер құрылған. Онда 2 млн.-нан астам адам жұмысқа тартылған. Кәсіпкерлік — күнкөрісіміздің көзіне айналды. Дамыған елдердегідей “кәсібің — нәсібің” деген ұстаныммен өмір сүруге көштік. Экономикалық, өндірістік қатынастар жүйесін түбегейлі өзгерту жөніндегі реформаның ең маңызды кезеңінің басты міндеттері шешілді. Экономиканы түпкілікті реформалауға бағыт ұстап, біз қысқа мерзімнің ішінде нарықтық реформаларды жүргізе білдік, тиісті заңнамамызды жасауға қол жеткіздік. Біз ойдағыдай жұмыс істеп жатқан нарық экономикасын құрдық. Бүгінгі таңда Қазақстанда нақтылы жұмыс істеп түрған нарықтық экономика бар. Нарықтық экономикаға көшу бастапқыда өнеркәсіптің дамуына жол ашпады. Халық шаруашылығының бұл саласын дамытуда көптеген қиыншылықтар кездесті. Тәуелсіздіктің алғашқы жылдары өнеркәсіп салалары, әсіресе, ауыр индустрия, халыққа аса қажет жеңіл өнеркәсіп орындары біртіндеп тоқтай бастады. Кәсіпорындардың көпшілігі қажетті материалдық ресурстардың жоқтығынан немесе қаржының жетіспеуінен өз қуаттарын толық пайдалана алмады. Күрделі құрылыстың қысқаруы экономикаға кері әсер етті. Экономиканың тұрақтануына қаржы-ақша жүйесінің терең дағдарысы кесірін тигізді. Өнеркәсіп орындарының жарты- сы 1992 жылы 1991 жылғы деңгеймен салыстырғанда өндірістің құлдырауына жол берді. Халық тұтынатын тауарлар күрт азайып кетті. Оны өндіру көлемі өнеркәсіп өндірісінің бүкіл көлемінің бес- тен бір бөлігін ғана құрады, сөйтіп 1991 жылмен салыстырғанда 21,5%-ке кеміді. Республика бойынша мұнай мен көмір өндіру қысқарды. Металлургия өнеркәсібінде күрделі жағдай қалыптасты: шойын, болат, прокат құю азайды. Түсті металлдар өндірісі қыс- қарды. Құрылыс және ауыл шаруашылығы техникаларын шығару едәуір кеміді. Күрделі құрылысты қаржыландыру көлемі 40 пайыздан астам қысқарды, нәтижесінде 1992 ж. мемлекеттік тапсырыс бойынша іске қосылуға тиісті 32 өндірістік қуаттар мен объектілердің тек 2-уі ғана іске қосылды. Өнеркәсіптің құлдырауы 1993 және 1994 жылдары да тоқтамады. 1993 жылы 1990 жылмен салыстырғанда өнеркәсіп өнімі 16,1%- ке азайды. Ал 1994 жылы 1992 жылмен салыстырғанда өнеркәсіп өнімінің көлемі 39%-ке, халық тұтынатын тауарлар 41%-ке кеміді. Дегенмен 1995 жылы өнеркәсіп өнімінің төмендегеніне қарамастан, оның жекелеген салаларында 1994 жылмен салыстырғанда біраз өсім байқалды. 1995  жылы республикадағы кәсіпорындарды реформалау және жеке жобалар бойынша ірі объектілерді жекешелендіру жөніндегі жұмыс қарқын алды. Бірақ осыған қарамастан өндірістің құлдырауы тоқтамады. Тек 1996 жылдың соңына қарай өнеркәсіптің құлдырауы кейбір салаларда тоқтап, кейіннен біраз өскендігі байқалды. Өндірістің құлдырауының басты себебі — Одақ бойын­ша бұрынғы қалыптасқан шаруашылық қатынастардың үзілуі. Өнеркәсіптің артта қалуының тағы бір себебі — оның шикізат өндіруге бейімделген сыңаржақтылығында, дайын тауар өндіретін, әсіресе, машина жасау салаларының жоқтығында болды. Одан басқа, мемлекет экономиканы басқарудың тізгінін босатып алды, халық тұтынатын тауарларды шығаруды өз бетімен жіберді, жаңа технология мен техниканы пайдалану, оны өндіріске енгізу ісі ақсап жатты. Жоғарыда айтылған қиындықтар мен кемшіліктерді жою үшін 1999  жылдан бастап Қазақстан үкіметі елдің өнеркәсібін жандан- дыруда бірсыпыра шараларды іске асырды. Жеңіл өнеркәсіпті дамыту бағдарламасы жасалып, химия өнеркәсібі мен машина жасау саласын дамыту бағдарламасы тиянақталды. Соның нәтижесінде 1999  жылы мұнай-газ өндіру, металлургия, химия, полиграфия және тоқыма-тігін өнеркәсіптерінде өнімнің өсуіне қол жеткізілді. Жыл соңында жалпы өнім өндіру 1%-ке, ал өндіріс көлемін арттыру 1,8%- ке өсті. Елдің алтын қоры 2 млрд. долларға жетті. Міне, осындай мемлекеттік маңызды шараларды жүзеге асыру ба- рысында 2000—2002 жылдары республикада тұрақты экономикалық өрлеу, өндіріс ауқымының өсуі байқалды. Тек соңғы 3 жылда өнеркәсіп өндірісінің көлемі 42,9 пайызды құрады. Қазақстанның өнеркәсіп саласында мұнай-газ өндірісі елеулі орын алып, ол жал­пы өнеркәсіп өнімінің 46 пайызын қамтыды. Бұл жылдары тек газ- мұнай шығару салаларын дамытуға 9,5 млрд. доллар шетел инвести- циясы тартылды. Қазір де мұнай-газ секторы мемлекеттік бюджетті қалыптастырудың негізгі көздерінің біріне айналып, республиканың жалпы ішкі өнімдерінің едәуір бөлігін қамтиды. Батыс Қазақстан аймағында Теңіз бен Қарашығанақ сияқты мұнай-газ кен орындарын игеру жөніндегі ауқымды жобаларды іске асыру жүргізіліп жатыр. Каспий аймағында өнеркәсіптік мұнай өндіруді 2005 жылдан бастап қолға алу жоспарланған. Жамбыл об­лысы жеріндегі Амангелді газ өндіру орнын игеру жұмысы басталды. Каспий құрлықтық мұнай құбырының бірінші кезегін іске қосу еліміздің экспорт жөніндегі мүмкіндігін арттыра түсті. Мұнайды әлемдік нарыққа жеткізудің баламалы нұсқалары — Атырау-Баку- Жейһан, Қазақстан-Түркменстан-Иран, Батыс Қазақстан-Қытай бағыттарын да үлкен болашақ күтіп тұр. Соңғы жылдары Ақтау теңіз портын, Достық-Алашанькоу шекаралық өткелін және Достық-Ақтогай теміржол учаскесін қайта жаңалау жұмысы, Семейдегі Ертіс көпірі мен Ақсу-Дегелең теміржол құрылысы аяқталды. Алтынсарин-Хромтау арасындагы теміржол құрылысы аяқталып, 2004 жылдың соңына қарай іске қосылды. Алматы-Астана автожолын жаңалау жұмысы 2003 жылы аяқталды. Алматыдагы әуежай қалпына келтірілді. Жалпы 2002 жылы бұрынгы 2001 жылмен салыстырганда өнеркәсіп өнімінің жалпы көлемі 9,5 пайызға артты. 90- жылдардың басында ауыл шаруашылығы елеулі дағдарысты бастан кешірді. Оның басты себебі — ауыл шаруашылығы мен өнеркәсіп салалары өнімдерінің арасындағы үлкен алшақтық еді. Ауыл шаруашылығының терең дағдарысқа ұшырауына республикадағы колхоздар мен кеңшарларды жаппай және тез арада жекешелендіру науқанының үлкен зардабы тиді. Бұрын бОО-ден астам астық өндіретін, 700-дей қой шаруашылығымен шұғылданатын кеңшарлар мен колхоздар, 80-дей құс фабрикасы бар еді. Республика халқы жекешелендіру барысында өздерінің осы қолда барынан айырылып қалды. Бағадағы былық, бейберекеттік, жекешелендірудегі асығыстық пен науқаншылдық, қаржыландырудағы берекесіздік, басқарудың жоғарыдан төменге дейінгі жүйесін күйрету, материалдық-техникалық қамтамасыз етуді алыпсатарлыққа айналдыру және т.б. ауыл шаруашылығын күйретуге соқтырды. 1993 жылы кеңшарлардың басым көпшілігі жүмыскерлерге 6 айға дейін жалақы бере алмады. Ауылшаруашылық өнімдерін өңдейтін, ұқсататын салаларда жаңа қуаттарды қосу, жаңа технологияны өндіріске енгізу, негізгі қорларды алмастыру сияқты жүмыстардың көлемі азайып кетті. Агроөнеркэсіп кешеніндегі жоғарыдағы айтылған және басқа да кемшіліктерді жоймай, салаға деген көзқарасты түбегейлі өзгертпей бүкіл реформаның жүзеге асуы мүмкін емес еді. Егіншілік өнімдері азайып, егін егетін жер көлемі қысқарды. Жалпы ауылшаруашылық өнімі 1992—1998 жылдары аралығында 55 пайызға қысқарған, астық өндіру 30 миллион тоннадан 12 мил­лион тоннаға азайған. Аграрлық сектордың басты бір саласы — мал шаруашылығы едәуір төмендеді. Малдың саны азайып кетті. Мал мен қүстың кемуі негізінен осы салаға деген көзқарастың нашарла- уынан болды. Малға қажетті жем-шөп аз дайындалды. Жекешелен- діру нәтижесінде жеке шаруаларға бөлініп берілген малдар сатылып кетті, немесе ауыл тұрғындарына керекті тауарларға ауыстырылды. Егер 1991 жылы 9,8 млн. бас ірі қара болса, 2002 жылы 4,4 млн. бас қана қалды, тиісінше қой мен ешкі 35,7 млн. бастан, 10,4 млн. басқа дейін, жылқы 1,6 млн. бастан 1,0 млн. басқа дейін азайып кетті. 2000  жылдан басталған ауыл шаруашылығындағы тың серпіліс мал шаруашылығы саласының дамуынан да көрініс тапты. Мәселен, 2000—2002 жылдары ірі қара мал 8%-ке, қой басы 9%-ке, жылқы 1%- ке, қүс өсіру 25%-ке артты. Қазір республикадағы мал басының 90%- тен астамы жеке шаруа қожалықтарының қолында жинақталған. Қазақстан үкіметі соңғы жылдары ауыл шаруашылығы өнді- рісін ұлғайтуға бағытталған шараларды іске асыруда. Ауыл шаруашылығына 1996 жылғы бюджеттен 4,3 миллиард теңге, 1997 жылы 5,3 млрд. теңге бөлінді. 1996 жылы Азия даму банкісі тара- пынан Қазақстанға 100 миллион АҚШ доллары мөлшерінде несие бөлінді. Оның 50 млн. доллары 1997 жылы ауыл шаруашылығына жұмсалды. Тек 1996 жылы 630 егін жэне 100 мақта жинайтын шетелдік комбайндар сатып алынды. Мемлекет тарапынан ауыл шаруашылығына бөлінетін қаржы жылдан-жылға көбейіп отырды. 1999  жылы оған 9 млрд. теңге бөлінсе, 2000 жылы агроөнеркәсіп саласына 11 млрд. теңге жұмсалды. Ауылда шаруашылық жүргізудің жаңа формалары қалыптасты.

84 Comments on "Қазақстан Республикасының әлеуметтік-экономикалық дамуы"

  1. viagra sale paypal
    buy viagra online
    cheap 100mg viagra

  2. online sale in canada http://online-medications.men cost in mexico.

  3. generic pills for sale http://online-medications.men cheaper.

  4. I’ve come across that nowadays, more and more people are increasingly being attracted to surveillance cameras and the field of picture taking. However, to be a photographer, you must first invest so much time frame deciding the exact model of photographic camera to buy and also moving via store to store just so you could buy the cheapest camera of the trademark you have decided to pick. But it isn’t going to end just there. You also have to take into account whether you can purchase a digital digital camera extended warranty. Thanks a bunch for the good recommendations I obtained from your weblog.

  5. w http://mkbs.net/pharmacy/# drugs without a doctors prescription

  6. hgxmjs 368

  7. tntryv 686

  8. awgfmh viagra

  9. propecia order drugs soul

  10. propecia online order drugs allow

  11. order clomid discount coupons here

  12. mail order prescription drugs from canada generic drugs or

  13. b http://mkbs.net/pharmacy/# canadian pharmacy

  14. n http://cialisxtl.com/index.html how long does it take for cialis to work

  15. q http://cialisxtl.com/index.html how much does cialis cost

  16. I enjoy you because of all of the effort on this web page. My niece really loves engaging in internet research and it is obvious why. Most people hear all of the powerful way you give rewarding techniques by means of the web blog and increase participation from some other people on the subject matter plus our girl is without question discovering a lot of things. Have fun with the remaining portion of the new year. You’re the one doing a splendid job.

    http://www.zvodretiluret.com/

  17. I keep listening to the news broadcast lecture about getting boundless online grant applications so I have been looking around for the best site to get one. Could you advise me please, where could i get some?

    http://www.zvodretiluret.com/

  18. Im now not certain the place you’re getting your information, however good topic. I must spend a while studying more or understanding more. Thanks for great info I was looking for this information for my mission.

    https://dirtysurvivalist.wordpress.com/

  19. generico do viagra
    http://viagragenups.com/#

  20. I just wanted to write down a simple comment so as to thank you for these splendid guides you are giving at this site. My long internet lookup has now been paid with reliable points to talk about with my neighbours. I would declare that we site visitors actually are quite endowed to exist in a superb community with so many outstanding people with useful pointers. I feel quite fortunate to have seen your entire web pages and look forward to many more brilliant minutes reading here. Thanks a lot once again for everything.
    air jordans http://www.cheap-airjordans.us.com

  21. I am writing to make you understand of the cool experience my girl experienced using your webblog. She realized too many pieces, not to mention what it is like to possess an amazing coaching style to make most people completely know precisely several impossible subject areas. You actually did more than readers’ expectations. Thank you for distributing these valuable, trusted, edifying and as well as fun guidance on the topic to Kate.
    jordan 1 off white http://www.offwhitexjordan1.com

  22. Needed to create you this very small word just to thank you so much yet again on the beautiful thoughts you’ve discussed here. This has been simply surprisingly open-handed of people like you giving unreservedly precisely what numerous people would’ve marketed for an e book to end up making some cash for themselves, particularly considering that you could have done it if you ever considered necessary. Those smart ideas additionally worked as the fantastic way to fully grasp that the rest have similar zeal the same as my own to know whole lot more pertaining to this problem. I am sure there are several more pleasant moments up front for individuals who go through your site.
    nike air max shoes http://www.nikeair-max.us.com

  23. I simply wanted to thank you very much all over again. I am not sure the things that I would’ve done in the absence of the creative concepts provided by you on my field. It had been a traumatic condition in my view, nevertheless viewing a skilled way you resolved it took me to cry for contentment. Extremely grateful for this work and have high hopes you really know what a great job you are always accomplishing teaching most people via your webblog. Most probably you have never met any of us.
    louboutin shoes http://www.louboutinshoes.uk

  24. My spouse and i felt really relieved that Jordan managed to complete his preliminary research through the precious recommendations he received in your site. It is now and again perplexing to just happen to be freely giving tactics which the rest may have been selling. We do know we now have the blog owner to be grateful to for that. The type of explanations you made, the easy site navigation, the friendships you can give support to promote — it’s most fantastic, and it’s aiding our son and us know that that topic is satisfying, and that’s seriously mandatory. Thanks for all!
    adidas nmd http://www.adidasnmds.com

  25. I and also my friends have been checking the great tips and tricks found on the blog and so all of the sudden I had a terrible suspicion I had not expressed respect to the blog owner for those tips. All of the men came as a consequence warmed to see them and have really been loving them. Appreciate your being considerably kind and also for finding some incredibly good tips most people are really desirous to be informed on. My very own sincere regret for not saying thanks to you earlier.
    ferragamo belt http://www.ferragamobelt.us.org

  26. My husband and i ended up being so fortunate that Edward could finish up his investigations by way of the ideas he gained out of your web site. It is now and again perplexing to simply choose to be giving away secrets that a number of people might have been making money from. We realize we’ve got you to thank because of that. The specific illustrations you have made, the easy web site menu, the relationships you make it easier to engender — it’s everything wonderful, and it’s really leading our son and the family believe that the subject matter is awesome, which is highly mandatory. Thanks for the whole thing!
    bape hoodie http://www.bapehoodie.us

  27. I simply wanted to thank you so much again. I do not know what I would’ve worked on without the type of tips and hints discussed by you concerning my theme. It actually was a very challenging dilemma for me, but being able to see the very specialised avenue you dealt with it forced me to cry with happiness. Extremely grateful for the advice and even wish you really know what an amazing job you have been getting into teaching some other people through the use of a web site. I am certain you’ve never come across all of us.
    cheap mlb jerseys http://www.mlbjerseys.in.net

  28. I actually wanted to make a brief comment in order to thank you for all the great guides you are writing on this site. My considerable internet lookup has at the end of the day been rewarded with really good information to talk about with my friends and family. I ‘d declare that most of us website visitors actually are unequivocally blessed to be in a very good network with many marvellous professionals with valuable tips and hints. I feel extremely lucky to have encountered your entire site and look forward to some more enjoyable moments reading here. Thanks again for everything.
    adidas nmd http://www.adidas-nmds.us.com

  29. My spouse and i got now glad John managed to round up his web research by way of the precious recommendations he received through your weblog. It’s not at all simplistic to just be giving for free things which often people today could have been selling. We grasp we have got the blog owner to thank because of that. Most of the explanations you made, the simple blog navigation, the friendships you make it possible to promote — it’s got many superb, and it’s making our son and our family imagine that that subject is brilliant, and that is very pressing. Thank you for the whole thing!
    ferragamo belts http://www.ferragamobelt.us

  30. I have to point out my affection for your kind-heartedness in support of those who absolutely need help on this important situation. Your special commitment to passing the message all around came to be extremely productive and have consistently made ladies like me to achieve their ambitions. Your personal valuable guidelines can mean this much to me and especially to my office workers. Regards; from everyone of us.
    michael kors outlet http://www.michaelkors-outletfactory.us.org

  31. A lot of thanks for all of your efforts on this web page. Kim take interest in managing investigations and it is easy to see why. We notice all regarding the powerful medium you give helpful tips and tricks through the website and as well recommend response from other people about this article and our own daughter is truly being taught a whole lot. Have fun with the remaining portion of the new year. You are doing a really great job.
    curry 4 http://www.curry4shoes.us.com

  32. Thanks so much for giving everyone such a superb possiblity to read critical reviews from this blog. It is often very brilliant and also full of a good time for me and my office fellow workers to visit your blog at least 3 times a week to learn the fresh guidance you have. Of course, we’re actually astounded for the special concepts you give. Some 3 tips in this article are certainly the most impressive I have had.
    nike air force http://www.nikeairforce1.us.com

  33. My husband and i felt so satisfied that Raymond managed to deal with his preliminary research out of the precious recommendations he acquired using your web pages. It is now and again perplexing to simply find yourself releasing information that others might have been making money from. Therefore we see we have the writer to be grateful to for that. The specific illustrations you have made, the straightforward website navigation, the relationships you assist to promote — it is most great, and it’s really aiding our son and us do think this idea is entertaining, and that is especially pressing. Thanks for the whole thing!
    nike polo shirts http://www.nikepolo.us

  34. I just wanted to write down a simple message to be able to appreciate you for all the nice suggestions you are writing at this site. My time-consuming internet lookup has finally been recognized with reputable strategies to go over with my good friends. I ‘d tell you that we site visitors actually are unquestionably fortunate to dwell in a great network with so many outstanding people with great tips and hints. I feel rather privileged to have used the website page and look forward to really more thrilling minutes reading here. Thanks a lot once more for all the details.
    asics sneakers http://www.asics-shoes.us.org

  35. I actually wanted to make a small remark to express gratitude to you for all of the stunning suggestions you are giving out on this website. My time consuming internet investigation has finally been honored with professional details to go over with my colleagues. I ‘d believe that we visitors actually are undeniably blessed to live in a perfect website with so many perfect people with very helpful plans. I feel very much grateful to have discovered the web pages and look forward to some more exciting moments reading here. Thank you again for all the details.
    nike epic react flyknit http://www.nikereact.us.com

  36. I must point out my admiration for your kind-heartedness for all those that absolutely need help with that content. Your special commitment to passing the message around appears to be really valuable and have consistently encouraged guys and women like me to achieve their dreams. Your amazing warm and helpful useful information denotes a lot a person like me and especially to my colleagues. Best wishes; from everyone of us.
    adidas nmd http://www.adidasnmduk.com

  37. I precisely needed to say thanks all over again. I do not know the things that I would have accomplished without the actual ideas revealed by you relating to that subject matter. It was actually a scary concern in my opinion, nevertheless looking at the skilled style you processed that forced me to jump for happiness. Now i am happy for your work as well as sincerely hope you know what an amazing job you happen to be doing training people with the aid of your blog. Most likely you have never got to know any of us.
    golden goose sale http://www.golden-goose.us.com

  38. I must express my love for your kindness giving support to those individuals that require guidance on this issue. Your personal dedication to passing the solution up and down had become quite beneficial and has usually allowed girls like me to achieve their ambitions. Your own helpful instruction can mean so much to me and even more to my colleagues. Thank you; from everyone of us.
    westbrook shoes http://www.russellwestbrookshoes.us.com

  39. I simply wanted to compose a simple remark to express gratitude to you for all the great tips and tricks you are placing here. My time consuming internet investigation has now been rewarded with useful details to exchange with my companions. I would express that most of us site visitors are extremely fortunate to be in a remarkable network with very many special people with very beneficial strategies. I feel pretty lucky to have discovered your webpage and look forward to really more enjoyable moments reading here. Thank you again for everything.
    paul george shoes http://www.paulgeorgeshoes.us.com

  40. I precisely desired to thank you so much again. I do not know the things I would have gone through in the absence of those solutions shown by you on that situation. It had become an absolute fearsome crisis in my circumstances, but finding out a new specialised strategy you handled the issue made me to weep for fulfillment. Extremely happier for the assistance and then have high hopes you are aware of a powerful job that you’re accomplishing educating people today using your site. Most likely you haven’t come across any of us.
    goyard handbags http://www.goyard.us.com

  41. I together with my friends were found to be analyzing the nice information and facts found on the blog while all of a sudden got a horrible feeling I had not thanked the site owner for them. Those young boys were as a result joyful to study all of them and have in effect certainly been tapping into these things. Thank you for genuinely well kind as well as for picking out this sort of notable useful guides most people are really desperate to understand about. My sincere apologies for not expressing appreciation to sooner.
    fila shoes http://www.filas.us.com

  42. I wanted to send you a very little word just to give thanks the moment again on the amazing opinions you have shared at this time. This is certainly wonderfully open-handed of you to deliver unhampered precisely what most of us could possibly have offered for sale for an e book to earn some bucks for their own end, especially given that you could possibly have done it in case you desired. These principles additionally served like the easy way to know that other individuals have the identical dream just as my very own to figure out more and more in respect of this condition. I believe there are lots of more enjoyable moments up front for folks who view your blog post.
    birkin bag http://www.hermes-birkin.us.com

  43. I am commenting to let you understand what a incredible discovery our daughter found checking the blog. She noticed a wide variety of pieces, which include what it’s like to possess an excellent giving heart to get most people just know precisely specified complicated subject matter. You undoubtedly did more than readers’ expected results. Thank you for providing such powerful, trustworthy, explanatory not to mention fun guidance on your topic to Tanya.
    jordan retro 13 http://www.jordan13.us.com

  44. Thank you for your own efforts on this site. My mum loves working on investigation and it’s really simple to grasp why. All of us learn all about the lively manner you make reliable tips and hints by means of the website and as well as strongly encourage response from other individuals on the concern then my daughter is actually starting to learn so much. Enjoy the rest of the year. You are conducting a superb job.
    jordan 4 http://www.jordan4.us.com

  45. I truly wanted to compose a quick note in order to thank you for all of the remarkable tips and tricks you are sharing here. My particularly long internet search has at the end of the day been compensated with brilliant strategies to go over with my two friends. I would assume that most of us website visitors are extremely lucky to live in a useful community with very many perfect people with valuable secrets. I feel very fortunate to have encountered the webpage and look forward to plenty of more fabulous minutes reading here. Thanks a lot once more for a lot of things.
    longchamp handbags http://www.long-champhandbags.org.uk

  46. I would like to express appreciation to you for rescuing me from this particular problem. Right after searching through the the net and obtaining concepts which are not pleasant, I believed my entire life was over. Being alive without the presence of approaches to the difficulties you’ve sorted out through your entire website is a serious case, and those which may have in a negative way affected my entire career if I had not discovered your web site. The understanding and kindness in taking care of the whole thing was invaluable. I’m not sure what I would have done if I hadn’t come across such a point like this. I’m able to at this point relish my future. Thank you so much for your high quality and effective help. I will not think twice to propose your web blog to anybody who should receive care about this matter.
    golden goose http://www.goldengoose.us.com

  47. Thanks a lot for giving everyone such a spectacular opportunity to discover important secrets from this site. It’s always very excellent and also packed with a good time for me personally and my office mates to search the blog nearly thrice in one week to read the new tips you have. Of course, I am also always amazed with the effective tips and hints you give. Certain 1 points in this post are honestly the most efficient we have ever had.
    air jordan http://www.airjordanretro.uk

  48. Needed to compose you that little remark to finally say thanks a lot as before regarding the wonderful advice you’ve shown in this article. It was really generous of you giving publicly all that many of us would have sold as an electronic book in making some cash on their own, certainly considering the fact that you might well have tried it if you ever wanted. The advice as well acted to be a good way to be certain that most people have a similar fervor the same as mine to learn a great deal more when it comes to this problem. I know there are millions of more fun situations up front for many who read your blog post.
    yeezy boost 350 http://vtu.cc/yeezyboost350

  49. I am just commenting to make you understand what a remarkable discovery my daughter had reading your web site. She figured out a lot of details, including how it is like to have an excellent coaching nature to let certain people easily gain knowledge of certain tortuous things. You truly did more than our expected results. Many thanks for imparting those invaluable, trustworthy, educational and in addition cool thoughts on this topic to Ethel.
    balenciaga speed http://www.balenciaga.us.com

  50. I enjoy you because of all your valuable efforts on this web page. My daughter really loves carrying out investigations and it is easy to understand why. A number of us hear all about the compelling means you provide invaluable tips and tricks on this web site and attract participation from visitors about this area of interest while our favorite simple princess is discovering a whole lot. Enjoy the remaining portion of the new year. You’re the one conducting a tremendous job.
    off white http://www.offwhiteclothing.us.com

  51. My husband and i were really glad when Chris could complete his web research through the ideas he received through your site. It’s not at all simplistic just to happen to be giving for free information and facts that many some people could have been selling. And we remember we need the writer to thank because of that. The illustrations you have made, the easy website navigation, the friendships your site make it easier to instill — it is mostly fantastic, and it is aiding our son in addition to our family believe that this idea is awesome, and that’s particularly important. Many thanks for the whole thing!
    chrome hearts outlet http://www.chromehearts.com.co

  52. I want to show my passion for your generosity supporting women who actually need assistance with in this question. Your personal dedication to getting the message across ended up being really useful and has continually made ladies much like me to arrive at their ambitions. This useful guidelines indicates a lot to me and additionally to my fellow workers. Thank you; from each one of us.
    lacoste polo http://www.lacosteonlineshop.us.com

  53. I intended to post you that bit of remark to finally say thanks the moment again on your remarkable thoughts you’ve discussed here. It has been certainly incredibly open-handed of you giving without restraint all most of us could have distributed as an electronic book to earn some bucks for their own end, mostly considering that you might well have done it if you ever considered necessary. The suggestions in addition served to become great way to be aware that other people have the identical passion really like mine to understand a little more in respect of this issue. I think there are several more pleasurable opportunities up front for individuals that read through your website.
    air jordan 12 http://www.jordan12.us.com

  54. I in addition to my pals were found to be going through the best tips from your web blog and at once developed an awful feeling I never expressed respect to the web site owner for those tips. These men are actually totally very interested to study them and already have honestly been taking advantage of those things. Appreciate your simply being indeed thoughtful as well as for opting for certain really good tips most people are really desperate to be informed on. My very own sincere regret for not expressing gratitude to earlier.
    yeezy boost http://www.yeezy-boost.us.com

  55. I and also my buddies were actually digesting the great guidelines on your site and then I had a terrible suspicion I had not thanked the web blog owner for them. My boys are actually certainly passionate to learn all of them and have in truth been tapping into those things. Thank you for truly being considerably helpful and then for picking out varieties of fabulous useful guides millions of individuals are really desperate to be aware of. My very own sincere regret for not saying thanks to you earlier.
    timberland boots http://www.outlettimberland.us.org

  56. I enjoy you because of your whole efforts on this site. Debby delights in going through internet research and it is obvious why. My partner and i notice all regarding the compelling mode you convey vital things via the website and increase contribution from some others about this area of interest plus my child is now being taught a lot of things. Enjoy the remaining portion of the new year. You’re the one doing a fantastic job.
    vans shoes http://www.vans-outlet.us.com

  57. I and also my buddies have already been reading the excellent techniques on your web page while quickly developed a terrible feeling I had not thanked the website owner for those techniques. Most of the women ended up very interested to read all of them and have now certainly been tapping into these things. Appreciate your really being simply kind and also for choosing some essential resources most people are really desirous to be informed on. Our own honest regret for not expressing gratitude to you earlier.
    ultra boost http://cbi.as/8oa32

  58. У кого-то буквенная алексия )))))


    улыбнуло…’ владимир спортивные магазины, магазин спортивный курск или тут спортивные магазины ростов

  59. I have to show thanks to you for bailing me out of such a incident. Just after surfing throughout the internet and getting principles which were not beneficial, I thought my life was well over. Living without the approaches to the difficulties you’ve fixed through your good review is a critical case, and the ones which might have negatively damaged my entire career if I had not come across your site. Your good training and kindness in touching all the stuff was important. I don’t know what I would have done if I had not discovered such a stuff like this. It’s possible to at this moment relish my future. Thanks so much for the professional and amazing help. I will not hesitate to refer your web site to anybody who needs and wants direction on this topic.
    adidas ultra boost http://tropaadet.dk/ultraus

  60. I together with my friends happened to be examining the great tactics from the website and then I had a terrible suspicion I had not thanked the blog owner for those strategies. Those young boys were absolutely glad to read through all of them and have in effect in reality been tapping into those things. Appreciation for simply being really accommodating and for obtaining these kinds of impressive areas most people are really desirous to discover. My very own sincere apologies for not saying thanks to you earlier.
    nike shoes for women http://www.nikesneakers.us.com

  61. I actually wanted to make a comment so as to thank you for all the remarkable instructions you are sharing here. My time intensive internet search has at the end of the day been compensated with excellent facts and strategies to write about with my relatives. I would believe that we readers are very fortunate to live in a good community with so many awesome professionals with valuable hints. I feel rather grateful to have seen your entire website page and look forward to plenty of more awesome moments reading here. Thanks once again for everything.
    hermes belt http://www.hermes-belt.us.com

  62. bE69z0 Well I sincerely liked reading it. This post procured by you is very useful for proper planning.

  63. My husband and i felt now excited Edward could finish up his researching via the precious recommendations he had from your very own web page. It is now and again perplexing to simply always be handing out tips which often most people might have been selling. We really remember we need the website owner to be grateful to because of that. All the illustrations you have made, the simple website navigation, the relationships you can make it easier to create — it’s got many extraordinary, and it’s helping our son and our family reason why that concept is pleasurable, and that’s pretty fundamental. Thank you for everything!
    authentic jordans http://www.jordansforcheap.us.com

  64. ayhSXi Say, you got a nice blog.Really looking forward to read more. Want more.

  65. «I value the article.Really thank you! Keep writing.»

    http://www.governmentjobsvacancies.com

  66. I would like to show my thanks to you for rescuing me from this type of incident. After surfing throughout the the net and coming across techniques which are not productive, I thought my life was well over. Existing devoid of the approaches to the issues you’ve fixed by means of the post is a serious case, as well as the kind which may have in a wrong way damaged my entire career if I hadn’t come across your site. Your good training and kindness in playing with all areas was excellent. I don’t know what I would have done if I hadn’t discovered such a thing like this. I am able to at this point look ahead to my future. Thanks a lot so much for this expert and result oriented help. I won’t think twice to endorse your blog to anyone who wants and needs guide about this topic.
    adidas ultra boost https://42.herber.pl/ultra

  67. I recommend to you to visit a site, with an information large quantity on a theme interesting you.


    And still variants? эротический hustler, blu hustler а также here chinatown hustler

  68. Say, you got a nice blog.Much thanks again. Cool.

    https://www.americavitaminas.com/categoria/melatonina-comprar

  69. Thank you a lot for providing individuals with an extraordinarily brilliant opportunity to check tips from this blog. It is often very lovely and packed with a lot of fun for me personally and my office peers to search your web site at the very least 3 times in 7 days to find out the newest secrets you will have. Of course, I am also at all times motivated with the amazing things served by you. Certain 3 points in this article are rather the most effective we have ever had.
    adidas nmd http://gtiny.me/nmds

  70. Needed to put you one very little note in order to give many thanks yet again with your awesome information you’ve documented on this site. It has been quite incredibly open-handed with people like you in giving unreservedly precisely what most of us would have offered as an e-book to make some cash on their own, most importantly considering that you might have done it if you ever considered necessary. The guidelines additionally acted as a fantastic way to be aware that some people have a similar eagerness much like my own to know good deal more in regard to this matter. I am certain there are millions of more enjoyable instances up front for individuals that read your website.
    cheap nba jerseys http://www.cheapnbajerseyswholesales.us.com

  71. I precisely had to say thanks once again. I do not know what I could possibly have sorted out in the absence of the actual advice provided by you regarding this theme. It was an absolute alarming crisis for me personally, however , noticing a new specialised strategy you solved it forced me to leap over happiness. I’m grateful for this information and sincerely hope you comprehend what a powerful job that you are providing instructing the rest through the use of your websites. I’m certain you haven’t met all of us.
    longchamp http://www.longchamp-bags.us.org

  72. I wish to show some appreciation to the writer just for bailing me out of such a crisis. After looking out throughout the world-wide-web and meeting strategies which were not helpful, I figured my life was done. Living without the presence of answers to the difficulties you’ve fixed by means of your write-up is a serious case, as well as ones that would have badly affected my entire career if I had not come across your site. That natural talent and kindness in taking care of all areas was valuable. I am not sure what I would have done if I hadn’t encountered such a thing like this. I can at this point relish my future. Thanks a lot very much for your professional and effective help. I won’t think twice to recommend your web sites to any person who needs and wants guidelines on this problem.
    curry 5 http://www.curry5.us

  73. I simply had to say thanks once again. I am not sure what I could possibly have carried out in the absence of those creative concepts contributed by you about such field. It had become a very frustrating circumstance for me personally, nevertheless viewing your skilled way you managed the issue forced me to weep over gladness. I’m happy for the information and in addition expect you really know what an amazing job you happen to be putting in educating some other people thru your webpage. I am sure you have never come across any of us.
    adidas stan smith http://www.adidasstansmith.uk

  74. Thank you for all of the efforts on this website. Ellie take interest in participating in internet research and it is obvious why. Many of us learn all of the dynamic means you offer both useful and interesting tips and hints via this blog and cause response from some other people on the idea while our favorite child is in fact being taught a lot. Take pleasure in the remaining portion of the new year. You’re the one doing a really good job.
    bape hoodie http://www.bape-hoodie.us.com

  75. My wife and i got really fortunate Chris managed to conclude his survey out of the ideas he got in your weblog. It is now and again perplexing just to choose to be freely giving tips and hints that many other folks may have been making money from. And now we grasp we need the writer to appreciate for this. The most important illustrations you have made, the straightforward website navigation, the relationships you can assist to create — it’s all astonishing, and it’s facilitating our son and our family recognize that the subject is fun, which is wonderfully vital. Thank you for the whole thing!
    retro jordans http://www.retro-jordans.us.com

  76. I am also writing to let you understand what a really good discovery my cousin’s daughter obtained studying your web page. She picked up a wide variety of details, which include what it’s like to have an incredible giving spirit to let other individuals very easily learn specific very confusing things. You undoubtedly exceeded our own expectations. Thank you for delivering these insightful, safe, informative and even cool guidance on this topic to Julie.
    chrome hearts outlet http://www.chromehearts.name

  77. I simply wanted to write down a small remark to thank you for all the amazing secrets you are posting here. My extended internet lookup has now been recognized with pleasant knowledge to talk about with my best friends. I ‘d assume that most of us website visitors are unequivocally endowed to exist in a fantastic place with many brilliant individuals with beneficial tips. I feel extremely privileged to have encountered your entire weblog and look forward to tons of more excellent minutes reading here. Thanks again for all the details.
    adidas eqt http://www.adidaseqts.com

  78. Thanks a lot for providing individuals with an exceptionally spectacular chance to read articles and blog posts from this site. It’s always so sweet plus packed with a great time for me and my office colleagues to search the blog particularly three times in a week to see the fresh guides you will have. Of course, we’re certainly fascinated for the surprising concepts you serve. Certain 1 points on this page are in reality the most effective we’ve ever had.
    nmd uk http://chilp.it/e351f37

  79. I am also commenting to make you know of the remarkable discovery my cousin’s daughter experienced browsing your site. She figured out too many details, with the inclusion of what it is like to possess an excellent teaching spirit to get men and women completely grasp specified hard to do subject areas. You undoubtedly surpassed people’s expected results. Thank you for supplying the effective, trustworthy, revealing and cool tips on this topic to Sandra.
    nike shox http://www.nike-shox.us.com

  80. I have to express appreciation to this writer just for rescuing me from such a matter. Right after researching through the internet and seeing proposals which were not powerful, I thought my entire life was well over. Being alive without the presence of approaches to the difficulties you’ve resolved through your entire blog post is a critical case, as well as ones that would have adversely affected my career if I hadn’t noticed your web page. Your mastery and kindness in controlling the whole lot was important. I am not sure what I would’ve done if I hadn’t come across such a step like this. I am able to now look forward to my future. Thanks for your time very much for the impressive and result oriented guide. I won’t be reluctant to endorse the blog to anybody who wants and needs guidance about this area.
    nike flyknit http://www.nikeflyknit.us.com

1 Trackbacks & Pingbacks

  1. buy cialis online without prescription

Пікір қалдыру

Your email address will not be published.