Қазіргі Қазақстандағы әлеуметтік жіктелу мен мобильділік үдерісі

117 рет оқылды, 0 пікір жазылды, 08 10 2017 00:12

Нарықтық экономика Қазақстанның әлеуметтік құрылымына зор әсер етіп отыр, өйткені меншік нысанының алуан түрлілігі құрылымның күрделене түсуін күшейтті. Меншіктің жеке, корпоративтік, акционерлік, ұжымдық, жартылай жеке, жартылай мемлекеттік және т.б. сияқты жаңа типтері қалыптасуда.

Сөйтіп тәуелсіздіктің 20 жылында жаңа әлеуметтік және экономикалық жағдайдан құрамы жағынан сан алуан болған таптар мен топтардың жіктелу үдерісі күшейе түсуде. Олар: бизнесмендер, кәсіпкерлер, фермерлер, банкирлер, алуан түрлі жеке фирмалардың, дүкендердің, қонақ үйлерінің, мейманханалардың және т.б. меншік иелері. Мұндай топтардың қатарына кеше айлығынан басқа ештеңесі жоқ мұғалімдер, дәрігерлер, мәдениет қызметкерлері және т.б. қосылды. Осылардың нәтижесінде Қазақстанда ауқатты, дәулеті орташа, кедей адамдар пайда болды.

Қазіргі қазақ қоғамының кейбір әлеуметтік жікке бөлінуінің бағыттары біршама өзгерістерге ұшырады. Мүліктік белгілер бойынша қатты бөліну жүріп жатыр. Ең байлар және ең кедейлер топтары қалыптасуда. Сонан соң өндіріс орындары мен ауыл шаруашылық саласының қарқынды дами алмауы адамдарды өз бетімен жұмыс табуға мәжбүрлеуде. Жаңа мамандықтар алу, өзінің өзіне жұмыс табуы дәстүрге айналды. Дегенмен жұмыссыздық бүгінгі қоғамның осал тұстарының бірі болып отыр.

Осы жағдайларды ескере отырып, Қазақстаңдағы әлеуметтік иерархияны шартты түрде жоғары тап, орта тап, төменгі тап деп бөлуге болады. Алайда бұлардың өзі бір текті емес, алуан түрлі деңгейде.

Қазақстанда меншік иелері – ірі, орта және шағын кәсіпкерлікпен айналысатын бизнесмендер тобы қалыптасу үстінде, олар қоғамның ілгерілеп дамуына елеулі ықпал ететін заңды әлеуметтік-экономикалық құбылыс. Бірақ олардың көлемін санмен көрсету әзірге қиын. Еліміздің экономикалық, саяси, әлеуметтік тұрақтануында орта және шағын бизнестің рөлі зор. Сондықтан бұл бағытты дамытуға мемлекет тарапынан кейінгі кезде көп көңіл бөлініп келеді.

Қазіргі Қазақстан қоғамында бір таптың, топтың, жіктің екінші бір тапқа, топқа, жікке тік ауысуы және көлденең сызықтар бойымен қозғалуы біршама жиі болып отыр. Мысалы, республикада бұдан 4‑5 жыл бұрын орташа табысы бар немесе кедей адамдар қазіргі уақытта бай коммерсанттарға, бизнесмендерге, кәсіпкерлерге, банкирлерге айналды, көбі өз алдына мекеме, мейманхана, қонақ үйлердің, дүкендердің және т.б. қожайындары болды. Бірақ, бұлардың кейбіреулері қайтадан қарыздар болып, кедейшілікке ұшырауда. Мұндай құбылыстардың болып тұруын республикада нарықтық экономиканың әлі жетілмегендігімен, қоғамдағы демократиялық үдерістердің әлсіздігімен, әлеуметтік әділеттілік принциптерінің тиісінше қорғалмауымен, заңдылықтардың қатаң сақталмауымен, қоғам мүшелерінің құқықтарының бұрмалануымен де, олардың өз құқықтарын қорғай алмауымен де түсіндіруге болады.

Be the first to comment on "Қазіргі Қазақстандағы әлеуметтік жіктелу мен мобильділік үдерісі"

Пікір қалдыру

Your email address will not be published.