Қоғамның әлеуметтік жіктелуі.

3 240 рет оқылды, 65 пікір жазылды, 08 10 2017 00:08

Қоғамның әлеуметтік жіктелуі туралы айтпас бұрын, оның құрылымы не дегенді айқындап алған жөн. Әлеуметтік құрылым дегеніміз қоғамның қызметтері жағынан бір-біріне тәуелді және бір-бірімен тұрақты байланысты болатын ішкі құрамының әлеуметтік элементтердің жиынтығы. Ал оның элементтері адам, оның алуан түрлі бірліктері — отбасы, әлеуметтік топтар мен ұйымдар, әлеуметтік қауымдастықтар мен институттар және т.б. болып табылады.

Қоғамның әр түрлі топқа жіктелуі ертеден белгілі. Біздің жыл санауымыздан бұрынғы ІV ғасырда өмір сүрген гректің ұлы ойшылы Платон қоғамның үш әлеуметтік жіктен тұратындығын атап көрсетіп: біріншісі — мемлекетті басқарушылардан тұратын философтар, екіншісі – мемлекеттің қауіпсіздігін қамтамасыз ететін жауынгерлер не күзетшілер, үшіншісі – мемлекеттің өмірін қамтамасыз ететін егіншілер мен қолөнершілер деген болатын.

Адамдардың жікке бөлінуі құлдық және феодалдық қоғамда айқындала түсті. Жоғары жікке — құл иеленушілер, феодалдар, дворяндар, дін иелері, ал төменгі жікке — қолөнершілер, құлдар, шаруалар, көпестер жатқан. Жіктік мәртебелер атадан балаға мұра ретінде беріліп отырған.

ХVIII—XIX ғасырларда Батыс Еуропа ойшылдарының еңбектерінде «тап» деген ұғымның мәні негізделіп, қоғамда таптардың бар екеңдігін мойындалды. Мысалы, француздың утопист социалисі Сен-Симон К.-А. (1780-1825) қоғам дамуын таптармен де байланыстырып, тіпті жұмысшы табын азат ету туралы өз шығармаларында жазды. Алайда, К. Маркс қоғамның таптық құрамын негіздеп, алғаш оның әлеуметтік құрылымы (яғни, қоғамды таптарға, топтарға, жікке бөлу) теориясын жасады және ол бұлай бөлудің негізгі, басты белгісі өндірістік құрал-жабдықтарына меншік нысанына байланысты екенін көрсетті.

Қазақ қоғамында да жікке бөліну осы кездерде байқалды. Қазақтың ұлы ғалымы Ш. Уәлиханов өз кезіндегі патрирхалдық-феодалдық қоғамның құрылымына ой жіберіп, оны ең ірі екі әлеуметтік топқа: бір жағынан, сұлтандар мен билер, байлар мен қожаларболып, қазақ қоғамының мәртебелі тобына, екінші жағынан, «дала пролетариаты» деп атап, кедейлер тобына бөлген болатын. Қазақ қоғамның әлеуметтік топтарға бөлінетінін ұлы Абай да білді. Оған өз еңбектерінде тікелей тоқталмаса да, байлардың, кедейлердің атқа мінер болыстардың және т.б. барлығын, олардың мінез-құлқын, ерекшеліктерін атап көрсетті.

ХІХ – ХХ ғасырда теориялық әлеуметтануда қоғамның құрылымы мен дамуы туралы марксистік және позитивистік екі көзқарас болды. Марксистік ілім бойынша, қоғамның құрылымы жеке меншікке негізделген негізгі екі таппен айқындалады. Сондай-ақ таптың белгілерін бойына толық сіңіре қоймаған әлеуметтік жіктердің болатыны да атап көрсетілді. Ал қоғамның құрылымы туралы позитивистік тұжырым (трактовка) экономикалық және әлеуметтік‑саяси қатынастардың субъектілерінің диапозонын кеңейтуге ұмтылды. Мысалы, Макс Вебер қоғамның тапқа жіктелуінің объективтік экономикалық негіздері бар деген К. Маркстың ойымен келісе отырып, қоғамның әлеуметтік жіктелуінде басқа да факторлардың барлығын атап көрсетеді. Біріншіден, М. Вебер таптық айырмашылықтар тек меншіктің болу, болмауымен байланысты емес, сол сияқты адамдардың жоғары білімінің болуына, мамандық түріне, кәсіби дәрежесі мен шеберліктеріне де байланысты дейді. Екіншіден, М. Вебер адамның мәртебесін — саяси партияға, яғни билікке қатынасуын да жіктеудің өлшемдеріне енгізеді. Қоғамдағы тапқа бөлінуге әсер ететін осы факторларды ескере отырып, ол 4 түрлі таптарды атап көрсетеді: капитал иелері, интеллектуалдар мен менеджерлер, басқарушылар, дәстүрлі ұсақ буржуазия мен жұмысшы.

58 Comments on "Қоғамның әлеуметтік жіктелуі."

  1. cialis en colima cialis medical advice the best choice cialis pfizer cialis generico dalla svizzera cialis 10 mg online order eu cialis vendita libera cialis dosages 10mg

  2. only now usa generic cialis comprar cialis 40 en india cheap cialis online generic click here purchase cialis cialis medical advice dr cheapest generic cialis cialis super active mg usa

  3. buy levitra buy levitra online too

  4. h http://mkbs.net/pharmacy/# drugs without doctors prescription

  5. okwwhc 895

  6. xxwpjn 480

  7. jljbpi more

  8. buy propecia propecia seems

  9. t http://mkbs.net/sildenafil/# viagra prescription

  10. n http://cialisxtl.com/index.html cialis coupon walmart

  11. h http://cialisxtl.com/index.html cialis for sale online

  12. wh0cd1113709 sildenafil

  13. wh0cd1113709 prednisolone

  14. wh0cd1113709 zithromax 500

  15. wh0cd1113709 cialis cheap

  16. Great write-up, I¦m normal visitor of one¦s web site, maintain up the excellent operate, and It’s going to be a regular visitor for a lengthy time.

    http://www.zvodretiluret.com/

  17. Appreciate it for helping out, good information. «Job dissatisfaction is the number one factor in whether you survive your first heart attack.» by Anthony Robbins.

    http://www.zvodretiluret.com/

  18. «Thanks for all your work on this site. My mum really likes managing internet research and it’s simple to grasp why. Most people notice all concerning the compelling method you create effective tips and tricks by means of the web blog and in addition welcome response from some others on this issue so my girl is certainly discovering a lot. Take pleasure in the remaining portion of the year. You’re doing a really great job.»

    http://fiverr.com/eebest8

  19. «I was suggested this web site by my cousin. I am not sure whether this post is written by him as nobody else know such detailed about my trouble. You are amazing! Thanks!»

    https://indochinapost.com/dich-vu-chuyen-phat-nhanh-tu-ha-noi-di-thai-lan/

  20. «Wow, awesome blog layout! How long have you been blogging for? you made blogging look easy. The overall look of your site is fantastic, let alone the content!»

    https://www.youtube.com/watch?v=ubzRkPjUNxA

  21. «Major thanks for the article.Really thank you! Really Cool.»

    http://www.isabellaspassion.com.au/sexy-little-things/sets

  22. Im thankful for the post.Really thank you! Want more.

    https://www.youtube.com/watch?v=wa2XItFD_Hc

  23. I am so grateful for your blog.Really looking forward to read more. Want more.

    https://www.youtube.com/watch?v=BE2g6-l6VtU

  24. As I website possessor I believe the content material here is rattling great , appreciate it for your efforts. You should keep it up forever! Best of luck.

    https://endisclose.wordpress.com/

  25. is there viagra for women
    http://viagragenups.com/#

  26. how much viagra is sold each year
    http://viagragenups.com/#

  27. «Major thankies for the article. Awesome.»

    https://awakened-littlemissocean.tumblr.com

  28. «I havce you saved as a favorite to check out new stuff you post…»

    http://www.clenbuterolsteroids.com/

  29. lifestyle cialis pills
    http://www.cialiscnrx.com/#

  30. order cialis online without prescription
    http://www.cialiscnrx.com/#

  31. Im obliged for the blog post.Much thanks again. Really Cool.

    https://www.pmdsextoys.com//bdsm-videos-bondage-xxx-porn

  32. Im thankful for the blog post.Really looking forward to read more. Cool.

    http://bit.ly/2CD4yar

  33. Thank you for your post.Much thanks again. Great.

    https://www.onlinepokerroomrankings.com/bwin-poker.php/

  34. Thanks so much for the blog post.Really looking forward to read more. Fantastic.

    https://actizeet.com/amazing-actizeet-health-benefits/antioxidant/

  35. I really liked your article post.Really looking forward to read more. Great.

    https://www.melatoninacomprarnobrasil.com/

  36. I really like and appreciate your article post.Thanks Again. Keep writing.

    http://www.Governmentjobsvacancies.com/

  37. Great, thanks for sharing this article post.Really thank you! Awesome.

    https://www.youtube.com/watch?v=5eQUH33eI7M

  38. I think this is a real great blog article. Really Cool.

    https://www.youtube.com/watch?v=3idzWEALcPc

  39. Thank you ever so for you post.Really thank you! Awesome.

    https://www.youtube.com/watch?v=ZEMTCGD_XFI

  40. Fantastic article.Really looking forward to read more. Really Great.

    http://www.farming2015mods.com/category/farming-simulator-19-mods/

  41. Thanks a lot for the blog.Much thanks again. Fantastic.

    http://eastcoastfrenchbulldogs.com/

  42. I cannot thank you enough for the post.Thanks Again. Awesome.

    https://hdmovieshome.com/movies/avengers-infinity-war/

  43. I’m commenting to let you know of the really good discovery our child developed using your blog. She discovered so many issues, not to mention how it is like to possess an ideal coaching mindset to let certain people with no trouble learn about chosen grueling matters. You undoubtedly did more than our expectations. I appreciate you for supplying such productive, trustworthy, educational and cool thoughts on that topic to Jane.
    kyrie 3 http://www.kyrie3.us.com

  44. I would like to show my thanks to the writer for rescuing me from this instance. As a result of exploring through the search engines and obtaining proposals which were not beneficial, I assumed my entire life was well over. Living without the presence of solutions to the issues you have fixed through your main report is a serious case, as well as ones which might have in a wrong way damaged my career if I hadn’t come across your web site. That capability and kindness in dealing with a lot of things was excellent. I am not sure what I would’ve done if I had not discovered such a step like this. I can also now relish my future. Thanks for your time so much for the specialized and amazing help. I will not be reluctant to refer your web sites to any individual who will need direction on this area.
    pandora charms http://www.pandorabracelet.in.net

  45. Needed to write you one very little note so as to say thank you as before for all the spectacular opinions you have contributed on this website. This is simply particularly generous of you to grant without restraint precisely what most people could have sold for an e book in making some bucks for their own end, most notably considering that you might have done it if you desired. The concepts likewise acted as a good way to be sure that other people have similar passion just as mine to grasp a whole lot more in terms of this condition. I’m certain there are many more fun situations in the future for many who discover your blog post.
    nike foamposite http://www.nikefoamposite.us.com

  46. I and my guys happened to be reading through the nice tips from the website and so unexpectedly I got an awful feeling I had not thanked the website owner for them. The men appeared to be as a consequence thrilled to read all of them and have now actually been loving these things. We appreciate you indeed being so helpful and also for picking such important resources millions of individuals are really wanting to learn about. Our sincere apologies for not expressing gratitude to earlier.
    kevin durant shoes http://www.kevindurant-shoes.us.com

  47. I needed to draft you one tiny observation so as to give many thanks once again for the marvelous pointers you have shown in this article. This is certainly remarkably open-handed with you to give freely what exactly most of us might have offered for sale for an electronic book to earn some cash for their own end, notably seeing that you could have tried it in the event you considered necessary. These smart ideas likewise served to become a easy way to fully grasp most people have similar fervor much like my personal own to figure out a great deal more concerning this problem. I believe there are numerous more pleasurable times up front for people who read carefully your website.
    longchamp bags http://www.long-champhandbags.org.uk

Пікір қалдыру

Your email address will not be published.