Қоғамның әлеуметтік жіктелуі.

2 340 рет оқылды, 61 пікір жазылды, 08 10 2017 00:08

Қоғамның әлеуметтік жіктелуі туралы айтпас бұрын, оның құрылымы не дегенді айқындап алған жөн. Әлеуметтік құрылым дегеніміз қоғамның қызметтері жағынан бір-біріне тәуелді және бір-бірімен тұрақты байланысты болатын ішкі құрамының әлеуметтік элементтердің жиынтығы. Ал оның элементтері адам, оның алуан түрлі бірліктері — отбасы, әлеуметтік топтар мен ұйымдар, әлеуметтік қауымдастықтар мен институттар және т.б. болып табылады.

Қоғамның әр түрлі топқа жіктелуі ертеден белгілі. Біздің жыл санауымыздан бұрынғы ІV ғасырда өмір сүрген гректің ұлы ойшылы Платон қоғамның үш әлеуметтік жіктен тұратындығын атап көрсетіп: біріншісі — мемлекетті басқарушылардан тұратын философтар, екіншісі – мемлекеттің қауіпсіздігін қамтамасыз ететін жауынгерлер не күзетшілер, үшіншісі – мемлекеттің өмірін қамтамасыз ететін егіншілер мен қолөнершілер деген болатын.

Адамдардың жікке бөлінуі құлдық және феодалдық қоғамда айқындала түсті. Жоғары жікке — құл иеленушілер, феодалдар, дворяндар, дін иелері, ал төменгі жікке — қолөнершілер, құлдар, шаруалар, көпестер жатқан. Жіктік мәртебелер атадан балаға мұра ретінде беріліп отырған.

ХVIII—XIX ғасырларда Батыс Еуропа ойшылдарының еңбектерінде «тап» деген ұғымның мәні негізделіп, қоғамда таптардың бар екеңдігін мойындалды. Мысалы, француздың утопист социалисі Сен-Симон К.-А. (1780-1825) қоғам дамуын таптармен де байланыстырып, тіпті жұмысшы табын азат ету туралы өз шығармаларында жазды. Алайда, К. Маркс қоғамның таптық құрамын негіздеп, алғаш оның әлеуметтік құрылымы (яғни, қоғамды таптарға, топтарға, жікке бөлу) теориясын жасады және ол бұлай бөлудің негізгі, басты белгісі өндірістік құрал-жабдықтарына меншік нысанына байланысты екенін көрсетті.

Қазақ қоғамында да жікке бөліну осы кездерде байқалды. Қазақтың ұлы ғалымы Ш. Уәлиханов өз кезіндегі патрирхалдық-феодалдық қоғамның құрылымына ой жіберіп, оны ең ірі екі әлеуметтік топқа: бір жағынан, сұлтандар мен билер, байлар мен қожаларболып, қазақ қоғамының мәртебелі тобына, екінші жағынан, «дала пролетариаты» деп атап, кедейлер тобына бөлген болатын. Қазақ қоғамның әлеуметтік топтарға бөлінетінін ұлы Абай да білді. Оған өз еңбектерінде тікелей тоқталмаса да, байлардың, кедейлердің атқа мінер болыстардың және т.б. барлығын, олардың мінез-құлқын, ерекшеліктерін атап көрсетті.

ХІХ – ХХ ғасырда теориялық әлеуметтануда қоғамның құрылымы мен дамуы туралы марксистік және позитивистік екі көзқарас болды. Марксистік ілім бойынша, қоғамның құрылымы жеке меншікке негізделген негізгі екі таппен айқындалады. Сондай-ақ таптың белгілерін бойына толық сіңіре қоймаған әлеуметтік жіктердің болатыны да атап көрсетілді. Ал қоғамның құрылымы туралы позитивистік тұжырым (трактовка) экономикалық және әлеуметтік‑саяси қатынастардың субъектілерінің диапозонын кеңейтуге ұмтылды. Мысалы, Макс Вебер қоғамның тапқа жіктелуінің объективтік экономикалық негіздері бар деген К. Маркстың ойымен келісе отырып, қоғамның әлеуметтік жіктелуінде басқа да факторлардың барлығын атап көрсетеді. Біріншіден, М. Вебер таптық айырмашылықтар тек меншіктің болу, болмауымен байланысты емес, сол сияқты адамдардың жоғары білімінің болуына, мамандық түріне, кәсіби дәрежесі мен шеберліктеріне де байланысты дейді. Екіншіден, М. Вебер адамның мәртебесін — саяси партияға, яғни билікке қатынасуын да жіктеудің өлшемдеріне енгізеді. Қоғамдағы тапқа бөлінуге әсер ететін осы факторларды ескере отырып, ол 4 түрлі таптарды атап көрсетеді: капитал иелері, интеллектуалдар мен менеджерлер, басқарушылар, дәстүрлі ұсақ буржуазия мен жұмысшы.

57 Comments on "Қоғамның әлеуметтік жіктелуі."

  1. cialis en colima cialis medical advice the best choice cialis pfizer cialis generico dalla svizzera cialis 10 mg online order eu cialis vendita libera cialis dosages 10mg

  2. only now usa generic cialis comprar cialis 40 en india cheap cialis online generic click here purchase cialis cialis medical advice dr cheapest generic cialis cialis super active mg usa

  3. buy levitra buy levitra online too

  4. h http://mkbs.net/pharmacy/# drugs without doctors prescription

  5. okwwhc 895

  6. xxwpjn 480

  7. jljbpi more

  8. buy propecia propecia seems

  9. t http://mkbs.net/sildenafil/# viagra prescription

  10. n http://cialisxtl.com/index.html cialis coupon walmart

  11. h http://cialisxtl.com/index.html cialis for sale online

  12. wh0cd1113709 sildenafil

  13. wh0cd1113709 prednisolone

  14. wh0cd1113709 zithromax 500

  15. wh0cd1113709 cialis cheap

  16. Great write-up, I¦m normal visitor of one¦s web site, maintain up the excellent operate, and It’s going to be a regular visitor for a lengthy time.

    http://www.zvodretiluret.com/

  17. Appreciate it for helping out, good information. «Job dissatisfaction is the number one factor in whether you survive your first heart attack.» by Anthony Robbins.

    http://www.zvodretiluret.com/

  18. «Thanks for all your work on this site. My mum really likes managing internet research and it’s simple to grasp why. Most people notice all concerning the compelling method you create effective tips and tricks by means of the web blog and in addition welcome response from some others on this issue so my girl is certainly discovering a lot. Take pleasure in the remaining portion of the year. You’re doing a really great job.»

    http://fiverr.com/eebest8

  19. «I was suggested this web site by my cousin. I am not sure whether this post is written by him as nobody else know such detailed about my trouble. You are amazing! Thanks!»

    https://indochinapost.com/dich-vu-chuyen-phat-nhanh-tu-ha-noi-di-thai-lan/

  20. «Wow, awesome blog layout! How long have you been blogging for? you made blogging look easy. The overall look of your site is fantastic, let alone the content!»

    https://www.youtube.com/watch?v=ubzRkPjUNxA

  21. «Major thanks for the article.Really thank you! Really Cool.»

    http://www.isabellaspassion.com.au/sexy-little-things/sets

  22. Im thankful for the post.Really thank you! Want more.

    https://www.youtube.com/watch?v=wa2XItFD_Hc

  23. I am so grateful for your blog.Really looking forward to read more. Want more.

    https://www.youtube.com/watch?v=BE2g6-l6VtU

  24. As I website possessor I believe the content material here is rattling great , appreciate it for your efforts. You should keep it up forever! Best of luck.

    https://endisclose.wordpress.com/

  25. is there viagra for women
    http://viagragenups.com/#

  26. how much viagra is sold each year
    http://viagragenups.com/#

  27. «Major thankies for the article. Awesome.»

    https://awakened-littlemissocean.tumblr.com

  28. «I havce you saved as a favorite to check out new stuff you post…»

    http://www.clenbuterolsteroids.com/

  29. lifestyle cialis pills
    http://www.cialiscnrx.com/#

  30. order cialis online without prescription
    http://www.cialiscnrx.com/#

  31. norvasc and cialis generic
    http://www.cialiscnrx.com/#

  32. price cialis 20mg
    http://cialiscnrx.com/#

  33. buy cialis online australia
    http://www.cialiscnrx.com/#

  34. walmart pharmacy viagra cialis generic cialis
    http://www.cialiscnrx.com/#

  35. Very good blog post.Thanks Again. Really Great.

    http://happy8vip.com/

  36. wow, awesome blog article.Really thank you! Keep writing.

    https://www.youtube.com/watch?v=I1LHshOBN54

  37. Great article. Awesome.

    https://www.insity.com/all-cakes

  38. Appreciate you sharing, great blog article.Really looking forward to read more. Really Cool.

    https://www.youtube.com/watch?v=6_9WrzTfC1o

  39. Say, you got a nice article post.Really thank you! Cool.

    http://all4webs.com/myrevwzon/home.htm?1494=37235

  40. Thanks for the sensible critique. Me & my neighbor were just preparing to do a little research on this. We got a grab a book from our local library but I think I learned more clear from this post. I am very glad to see such fantastic information being shared freely out there.

    http://www.zvodretiluret.com/

  41. Major thanks for the blog post.Really thank you! Want more.

    http://www.ibworldacademy.com/

  42. I am so grateful for your blog article.Really looking forward to read more.

    http://www.ibworldacademy.com/

  43. I truly appreciate this article.Really looking forward to read more. Much obliged.

    https://dirtyhookah.com/

Пікір қалдыру

Your email address will not be published.